आदाम आणि हव्वा बद्दल या उताऱ्याचा मुख्य संदेश काय आहे?

हा उतारा स्पष्ट करतो की पाप मानवी जीवनात प्रथम कसे आले. सैतानाने वापरलेला साप, देवाच्या आज्ञेवर प्रश्न विचारतो आणि फिरवतो आणि हव्वा निषिद्ध फळ ऐकते आणि खातो. ॲडम तिच्याशी सामील होतो आणि खातो. त्यांचे डोळे उघडतात, त्यांना लाज वाटते, स्वतःला झाकण्याचा प्रयत्न करतात आणि देवापासून लपवतात. देव त्यांचे पाप उघड करण्यासाठी प्रश्न विचारतो, मग सर्प, स्त्री आणि पुरुष यांना खरी पण मोजलेली शिक्षा देतो. काम, बाळंतपण आणि मृत्यू वेदनांनी चिन्हांकित होतात. त्याच वेळी, देव स्त्रीच्या संततीद्वारे भविष्यातील आशेचा इशारा देतो.

सर्प कोण आहे आणि त्याला कोणत्याही पशूपेक्षा अधिक सूक्ष्म का म्हटले जाते?

साप हा खरा प्राणी आहे, पण इथे त्याचा वापर सैतानाचे साधन म्हणून केला जात आहे. म्हणूनच त्याला शेतातील कोणत्याही पशूपेक्षा अधिक सूक्ष्म म्हटले जाते. सैतान एक धूर्त, हुशार प्राणी घेतो आणि त्या गुणाला फसवणुकीचे साधन बनवतो. देव काय म्हणाला यावर प्रश्न विचारण्यासाठी आणि हव्वेच्या मनात शंका निर्माण करण्यासाठी तो सर्पाद्वारे बोलतो. हा उतारा नंतर सर्प आणि स्त्री यांच्यातील खोल शत्रुत्वाबद्दल बोलतो, प्राण्यांच्या पलीकडे देव आणि देवाच्या लोकांविरुद्ध काम करणाऱ्या आध्यात्मिक शत्रूकडे निर्देश करतो.

स्त्रीची बीजे नागाचे डोके फोडतील याचा अर्थ काय?

जेव्हा देव म्हणतो की तो सर्प आणि स्त्री यांच्यात शत्रुत्व निर्माण करेल आणि त्याची संतती आणि तिची बीजे यांच्यात, तो दीर्घ संघर्षाबद्दल बोलत आहे. साप स्त्रीच्या बियांच्या टाचेवर प्रहार करेल, ज्यामुळे खरी वेदना होईल. परंतु स्त्रीचे बीज सर्पाचे डोके फोडेल किंवा चिरडून टाकेल, जे अंतिम, खोल पराभवाकडे निर्देश करते. अनेक वाचकांनी येथे पहिला इशारा पाहिला की देव एके दिवशी एका स्त्रीपासून जन्मलेल्या एका व्यक्तीला पाठवेल जो पाप, मृत्यू आणि सैतान यांच्या शक्तीचा नाश करेल, जरी त्याला स्वतःला या प्रक्रियेत त्रास होईल.

पाप केल्यानंतर आदाम आणि हव्वा नग्न का वाटले आणि देवापासून लपले?

त्यांनी पाप करण्यापूर्वी, आदाम आणि हव्वा नग्न होते आणि त्यांना लाज वाटली नाही. फळे खाल्ल्यानंतर त्यांचे डोळे वेदनादायक पद्धतीने उघडले. त्यांना त्यांच्या अपराधीपणाची आणि कमजोरीची जाणीव झाली आणि त्यांनी अंजिराच्या पानांनी स्वतःला झाकण्याचा प्रयत्न केला. जेव्हा त्यांनी बागेत देवाचे ऐकले तेव्हा ते घाबरले आणि झाडांमध्ये लपले. नग्नतेची त्यांची नवीन भावना केवळ त्यांच्या शरीराबद्दल नव्हती, तर पवित्र देवासमोर अवज्ञाकारी म्हणून उघड होण्याबद्दल होती. लपवणे आणि दोष देणे हे दर्शविते की पाप हृदयाला कसे वळवते, ज्यामुळे लोक देवावर विश्वास ठेवण्याऐवजी त्याचे भय बाळगतात.

सर्प, स्त्री आणि पुरुष यांना देवाने कोणती शिक्षा दिली?

देवाने सर्व प्राण्यांपेक्षा सर्पाला शाप दिला, त्याला त्याच्या पोटात जाऊन धूळ खाण्यास भाग पाडले आणि ते आणि स्त्री आणि त्यांची संतती यांच्यात कायमचे वैर निर्माण केले. स्त्रीला, देवाने सांगितले की तिला गर्भधारणा आणि बाळंतपणात वेदना खूप वाढतील आणि तिची इच्छा तिच्या पतीकडे असेल आणि तो तिच्यावर राज्य करेल. आदामाला, देवाने सांगितले की त्याच्या अवज्ञामुळे जमीन शापित आहे. काम कठीण होईल, काटेरी झुडपे आणि काटेरी झुडपे भरली जातील आणि तो मृत्यूच्या धूळात परत येईपर्यंत तो त्याच्या चेहऱ्याच्या घामाने खाईल.

देवाने आदाम आणि हव्वेसाठी कातडीचे आवरण का बनवले आणि त्यांना बागेतून बाहेर का पाठवले?

आदाम आणि हव्वेने अंजिराच्या पानांनी स्वतःला झाकण्याचा प्रयत्न केला, पण ते पुरेसे नव्हते. देवाने स्वतः कातड्याचे कोट बनवले आणि त्यांना कपडे घातले, जे काळजी आणि त्यांची लाज झाकण्याची किंमत दोन्ही दर्शविते. मग देवाने त्यांना बागेतून जमिनीवर काम करण्यासाठी पाठवले. जीवनाच्या झाडाकडे जाणाऱ्या मार्गाचे रक्षण करण्यासाठी त्याने करूब आणि एक ज्वलंत तलवार देखील ठेवली जेणेकरून ते खाऊ नये आणि पडलेल्या अवस्थेत कायमचे जगू नये. बाहेर पाठवणे हा एक न्याय आहे, परंतु तो त्यांना त्याच्या बचत योजनेशिवाय पाप आणि दुःखाच्या अनंत जीवनापासून देखील वाचवतो.

आपल्या जीवनात पाप कसे कार्य करते हे सर्पाचा मोह कसा दाखवतो?

सर्प एक प्रश्न विचारून सुरुवात करतो जो देवाने सांगितलेल्या गोष्टींना वळण देतो आणि देवाची आज्ञा कठोर बनवतो. मग तो उघडपणे देवाचा मृत्यूचा इशारा नाकारतो आणि सुचवतो की देव काहीतरी चांगले ठेवत आहे. तो उघडलेले डोळे आणि देवासारखे बुद्धीचे वचन देतो. हव्वा पाहते, ते फळ खाण्यासाठी चांगले, डोळ्यांना सुंदर आणि एखाद्याला शहाणे बनवण्यासारखे वाटते आणि मग ती घेते आणि खाते. हा नमुना दाखवतो की प्रलोभनाची सुरुवात अनेकदा छोट्या शंकांनी कशी होते, नंतर परिणाम नाकारण्याकडे सरकते आणि शेवटी आपल्या इच्छेला उत्तेजन देते जेणेकरुन देवाने मनाई केलेली गोष्ट आपल्याला चांगली आणि आवश्यक वाटू लागते.

हा उतारा देवाच्या न्याय आणि दया या चारित्र्याबद्दल काय शिकवतो?

देवाची पवित्रता आणि न्याय स्पष्ट आहे: तो पापाकडे दुर्लक्ष करत नाही आणि तो ॲडमला परत धुळीत पाठवून आणि मानवी जीवनात वेदना आणि त्रास आणून मृत्यूदंडाची शिक्षा पार पाडतो. तरीही देवाची दया देखील स्पष्ट आहे. तो दोषींना शोधत येतो आणि विचारतो, "तू कुठे आहेस?" त्यांना बाहेर काढण्यासाठी. तो त्यांना एकाच वेळी नष्ट करण्याऐवजी प्रश्न करतो. तो एक वचन देतो की सर्पाचे डोके फोडले जाईल. तो त्यांच्या नग्नतेला कपडे घालतो. शापातही, देव पापाचा सामना करण्यासाठी आणि त्याची आज्ञा मोडणाऱ्या लोकांची काळजी घेण्यासाठी आधीच एक योजना तयार करत आहे.

पाप आणि मानवी दुःख समजून घेण्यासाठी हा उतारा महत्त्वाचा का आहे?

हा उतारा दर्शवितो की मानवी दुःख, कठोर परिश्रम, तुटलेले नातेसंबंध आणि मृत्यू यादृच्छिक नसून देवासोबतच्या आपल्या ब्रेकशी जोडलेले आहेत. मानवजातीचा प्रमुख या नात्याने ॲडमने देवाच्या ऐवजी दुसऱ्याचा आवाज ऐकला आणि त्याच्या निवडीमुळे त्याच्याकडून आलेल्या सर्वांवर परिणाम झाला. जमीन स्वतःच शापित आहे, म्हणून चांगले काम देखील निराशा आणि वेदनांनी चिन्हांकित केले आहे. बाळंतपण आणि कौटुंबिक जीवन दुःख आणि संघर्षाने स्पर्श केला आहे. हे जग इतके वाकलेले का वाटते हे स्पष्ट करण्यात मदत करते. त्याच वेळी, स्त्रीच्या बीजाचे वचन हे दर्शविते की देवाने मानवतेला आशेशिवाय सोडले नाही.

Gen.3.1

उत्पत्ति ३:१

परमेश्वर देवाने निर्माण केलेल्या सर्व वन्य प्राण्यांमध्ये सर्प हा अतिशय धूर्त आणि हुषार होता. त्याला स्त्रीची फसवणूक करायची होती. त्यावेळी सर्प त्या स्त्रीशी बोलला व तो तिला म्हणाला, “स्त्रिये, बागेतल्या कोणत्याही झाडाचे फळ खाऊ नको असे देवाने तुला खरोखरच सांगितले आहे काय?”

Paramēśvara dēvānē nirmāṇa kēlēlyā sarva van'ya prāṇyāmmadhyē sarpa hā atiśaya dhūrta āṇi huṣāra hōtā. Tyālā strīcī phasavaṇūka karāyacī hōtī. Tyāvēḷī sarpa tyā strīśī bōlalā va tō tilā mhaṇālā, “striyē, bāgētalyā kōṇatyāhī jhāḍācē phaḷa khā'ū nakō asē dēvānē tulā kharōkharaca sāṅgitalē āhē kāya?”

The Serpent’s Deception

1 परमेश्वर देवाने निर्माण केलेल्या सर्व वन्य प्राण्यांमध्ये सर्प हा अतिशय धूर्त आणि हुषार होता. त्याला स्त्रीची फसवणूक करायची होती. त्यावेळी सर्प त्या स्त्रीशी बोलला व तो तिला म्हणाला, “स्त्रिये, बागेतल्या कोणत्याही झाडाचे फळ खाऊ नको असे देवाने तुला खरोखरच सांगितले आहे काय?”

Paramēśvara dēvānē nirmāṇa kēlēlyā sarva van'ya prāṇyāmmadhyē sarpa hā atiśaya dhūrta āṇi huṣāra hōtā. Tyālā strīcī phasavaṇūka karāyacī hōtī. Tyāvēḷī sarpa tyā strīśī bōlalā va tō tilā mhaṇālā, “striyē, bāgētalyā kōṇatyāhī jhāḍācē phaḷa khā'ū nakō asē dēvānē tulā kharōkharaca sāṅgitalē āhē kāya?”

2 स्त्रीने सर्पाला उत्तर दिले, “नाही. देवाने तसे म्हटले नाही बागेतल्या झाडांची फळे आम्ही खाऊ शकतो.

Strīnē sarpālā uttara dilē, “nāhī. Dēvānē tasē mhaṭalē nāhī bāgētalyā jhāḍān̄cī phaḷē āmhī khā'ū śakatō.

3 परंतु असे एक झाड आहे की ज्याचे फळ आम्ही खाता कामा नये देवाने आम्हाला सांगितले, ‘बागेच्या मधोमध असलेल्या झाडाचे फळ तुम्ही मुळीच खाऊ नका. त्या झाडाला स्पर्शही करु नका. नाहीतर तुम्ही मराल.”

Parantu asē ēka jhāḍa āhē kī jyācē phaḷa āmhī khātā kāmā nayē dēvānē āmhālā sāṅgitalē, ‘bāgēcyā madhōmadha asalēlyā jhāḍācē phaḷa tumhī muḷīca khā'ū nakā. Tyā jhāḍālā sparśahī karu nakā. Nāhītara tumhī marāla.”

4 परंतु सर्प त्या स्त्रीला म्हणाला, “तुम्ही खरोखर मरणार नाही.

Parantu sarpa tyā strīlā mhaṇālā, “tumhī kharōkhara maraṇāra nāhī.

5 कारण देवाला हे माहीत आहे की जर तुम्ही त्या झाडाचे फळ खाल तर बरे व वाईट काय आहे हे तुम्हांला समजेल आणि तुम्ही देवासारखे व्हाल.”

Kāraṇa dēvālā hē māhīta āhē kī jara tumhī tyā jhāḍācē phaḷa khāla tara barē va vā'īṭa kāya āhē hē tumhānlā samajēla āṇi tumhī dēvāsārakhē vhāla.”

6 स्त्रीने पाहिले की ते झाड दिसण्यात सुंदर, त्याचे फळ खाण्यास चांगले व शहाणपण देणारे आहे म्हणून तिने त्या झाडाचे फळ तोडून घेतले व खाल्ले. तिचा नवरा तिच्याबरोबर तेथे होता; तेव्हा तिने त्या फळातून त्याला थोडे दिले व त्याने ते खाल्ले.

Strīnē pāhilē kī tē jhāḍa disaṇyāta sundara, tyācē phaḷa khāṇyāsa cāṅgalē va śahāṇapaṇa dēṇārē āhē mhaṇūna tinē tyā jhāḍācē phaḷa tōḍūna ghētalē va khāllē. Ticā navarā ticyābarōbara tēthē hōtā; tēvhā tinē tyā phaḷātūna tyālā thōḍē dilē va tyānē tē khāllē.

7 तेव्हा त्या दोघांचे डोळे उघडले व आपण नग्न आहो असे त्यांस समजले; तेव्हा त्यांनी अंजिराची पाने शिवून आपासाठी काही वस्त्रे तयार केली व ती घातली.

Tēvhā tyā dōghān̄cē ḍōḷē ughaḍalē va āpaṇa nagna āhō asē tyānsa samajalē; tēvhā tyānnī an̄jirācī pānē śivūna āpāsāṭhī kāhī vastrē tayāra kēlī va tī ghātalī.

God Arraigns Adam and Eve

8 संध्याकाळी परमेश्वर बागेत फिरत होता. त्यावेळी आदामाने आणि त्याच्या बायकोने परमेश्वराचा आवाज ऐकला. आणि त्याच्या नजरेस पडू नये म्हणून ती दोघे परमेश्वरापासून बागेच्या झाडात लपली.

Sandhyākāḷī paramēśvara bāgēta phirata hōtā. Tyāvēḷī ādāmānē āṇi tyācyā bāyakōnē paramēśvarācā āvāja aikalā. Āṇi tyācyā najarēsa paḍū nayē mhaṇūna tī dōghē paramēśvarāpāsūna bāgēcyā jhāḍāta lapalī.

9 तेव्हा परमेश्वराने आदामाला हाक मारुन म्हटले, “तू कोठे आहेस?”

Tēvhā paramēśvarānē ādāmālā hāka māruna mhaṭalē, “tū kōṭhē āhēsa?”

10 तो म्हणाला, “बागेत मी तुझ्या चालण्याचा आवाज ऐकला व मला भीती वाटली कारण मी नग्न होतो आणि म्हणून मी लपलो.”

Tō mhaṇālā, “bāgēta mī tujhyā cālaṇyācā āvāja aikalā va malā bhītī vāṭalī kāraṇa mī nagna hōtō āṇi mhaṇūna mī lapalō.”

11 परमेश्वर त्याला म्हणाला, “तू नग्न आहेस हे तुला कोणी सांगितले? ज्या विशेष झाडाचे फळ तू खाऊ नकोस अशी मी तुला आज्ञा दिली होती त्या झाडाचे फळ तू खाल्लेस काय?”

Paramēśvara tyālā mhaṇālā, “tū nagna āhēsa hē tulā kōṇī sāṅgitalē? Jyā viśēṣa jhāḍācē phaḷa tū khā'ū nakōsa aśī mī tulā ājñā dilī hōtī tyā jhāḍācē phaḷa tū khāllēsa kāya?”

12 आदाम म्हणाला, “तू ही स्त्री माझ्यासाठी मदतनीस म्हणून दिलीस. तिने त्या झाडाचे फळ मला दिले आणि म्हणून मी ते खाल्ले.”

Ādāma mhaṇālā, “tū hī strī mājhyāsāṭhī madatanīsa mhaṇūna dilīsa. Tinē tyā jhāḍācē phaḷa malā dilē āṇi mhaṇūna mī tē khāllē.”

13 मग परमेश्वर त्या स्त्रीला म्हणाला, “तू हे काय केलेस?” ती स्त्री म्हणाली, “सर्पाने मला भुरळ घालून फसविले व म्हणून मी ते फळ खाल्ले.”

Maga paramēśvara tyā strīlā mhaṇālā, “tū hē kāya kēlēsa?” Tī strī mhaṇālī, “sarpānē malā bhuraḷa ghālūna phasavilē va mhaṇūna mī tē phaḷa khāllē.”

The Fate of the Serpent

14 म्हणून परमेश्वर सर्पाला म्हणाला, “तू हे फार वाईट केलेस म्हणून तुझे पण वाईट होईल. तू हे केलेस म्हणून इतर कोणत्याही प्राण्यापेक्षा तू अधिक शापित आहेस. तू पोटाने सरपटत चालशील आणि आयुष्यभर तू माती खाशील

Mhaṇūna paramēśvara sarpālā mhaṇālā, “tū hē phāra vā'īṭa kēlēsa mhaṇūna tujhē paṇa vā'īṭa hō'īla. Tū hē kēlēsa mhaṇūna itara kōṇatyāhī prāṇyāpēkṣā tū adhika śāpita āhēsa. Tū pōṭānē sarapaṭata cālaśīla āṇi āyuṣyabhara tū mātī khāśīla

15 तू व स्त्री, यांस मी एकमेकांचे शत्रु करीन. तुझी संतती आणि तिची संतती एकमेकाचे शत्रू होतील तिच्या संततीच्या पायाची तू टाच फोडशील पण तो तुझे डोके ठेचील

Tū va strī, yānsa mī ēkamēkān̄cē śatru karīna. Tujhī santatī āṇi ticī santatī ēkamēkācē śatrū hōtīla ticyā santatīcyā pāyācī tū ṭāca phōḍaśīla paṇa tō tujhē ḍōkē ṭhēcīla

The Punishment of Mankind

16 नंतर परमेश्वर स्त्रीला म्हणाला, “तू गरोदर असताना तुला त्रास होईल आणि मुलांना जन्म देते वेळी तुला खूप वेदना होतील. तरी तुझी ओढ तुझ्या नवऱ्याकडे राहील; आणि तो तुझ्यावर अधिकार चालवील.”

Nantara paramēśvara strīlā mhaṇālā, “tū garōdara asatānā tulā trāsa hō'īla āṇi mulānnā janma dētē vēḷī tulā khūpa vēdanā hōtīla. Tarī tujhī ōḍha tujhyā navaṟyākaḍē rāhīla; āṇi tō tujhyāvara adhikāra cālavīla.”

17 नंतर परमेश्वर देव आदामाला म्हणाला, “त्या विशेष झाडाचे फळ खाऊ नको अशी मी तुला आज्ञा दिली होती परंतु तू तुझ्या बायकोने सांगितलेल्या गोष्टी ऐकल्यास आणि त्या झाडाचे फळ खाल्लेस. तेव्हा मी तुझ्यामुळे भूमीला शाप देत आहे. तू तिजपासून अन्न मिळविण्यासाठी जन्मभर अतिशय कष्ट करशील;

Nantara paramēśvara dēva ādāmālā mhaṇālā, “tyā viśēṣa jhāḍācē phaḷa khā'ū nakō aśī mī tulā ājñā dilī hōtī parantu tū tujhyā bāyakōnē sāṅgitalēlyā gōṣṭī aikalyāsa āṇi tyā jhāḍācē phaḷa khāllēsa. Tēvhā mī tujhyāmuḷē bhūmīlā śāpa dēta āhē. Tū tijapāsūna anna miḷaviṇyāsāṭhī janmabhara atiśaya kaṣṭa karaśīla;

18 जमीन तुझ्यासाठी काटेकुटे वाढवेल आणि शेतातल्या रानटी वनस्पती तुला खाव्या लागतील.

Jamīna tujhyāsāṭhī kāṭēkuṭē vāḍhavēla āṇi śētātalyā rānaṭī vanaspatī tulā khāvyā lāgatīla.

19 तू अतिशय श्रम करुन निढळाच्या घामाने भाकर मिळविशीलं तू मरायच्या दिवसापर्यंत अतिशय काम करशील. आणि नंतर तू पुन्हा माती होशीलं मी तुला मातीतून उत्पन्न केले आहे; आणि तू मरशील तेव्हा परत मातीला जाऊन मिळशील.”

Tū atiśaya śrama karuna niḍhaḷācyā ghāmānē bhākara miḷaviśīlaṁ tū marāyacyā divasāparyanta atiśaya kāma karaśīla. Āṇi nantara tū punhā mātī hōśīlaṁ mī tulā mātītūna utpanna kēlē āhē; āṇi tū maraśīla tēvhā parata mātīlā jā'ūna miḷaśīla.”

20 आदामाने आपल्या बायकोचे नाव हव्वा ठेवले. या जगात जन्म घेणाऱ्या सर्व माणसांची ती आई आहे म्हणून आदामाने तिला हे नाव दिले.

Ādāmānē āpalyā bāyakōcē nāva havvā ṭhēvalē. Yā jagāta janma ghēṇāṟyā sarva māṇasān̄cī tī ā'ī āhē mhaṇūna ādāmānē tilā hē nāva dilē.

The Expulsion from Paradise

21 परमेश्वराने आदाम व त्याची बायको हव्वा यांच्यासाठी जनावराच्या चामड्यांची वस्त्रे केली; आणि ती त्यांना घातली.

Paramēśvarānē ādāma va tyācī bāyakō havvā yān̄cyāsāṭhī janāvarācyā cāmaḍyān̄cī vastrē kēlī; āṇi tī tyānnā ghātalī.

22 परमेश्वर म्हणाला, “पाहा, मनुष्य आपल्या सारखा झाला आहे. त्याला बरे व वाईट समजते. तर आता कदचित जीवनांच्या झाडावरुन तो फळ घेईल आणि जर का तो ते फळ खाईल तर मग सदासर्वकाळ तो जीवंत राहील.”

Paramēśvara mhaṇālā, “pāhā, manuṣya āpalyā sārakhā jhālā āhē. Tyālā barē va vā'īṭa samajatē. Tara ātā kadacita jīvanān̄cyā jhāḍāvaruna tō phaḷa ghē'īla āṇi jara kā tō tē phaḷa khā'īla tara maga sadāsarvakāḷa tō jīvanta rāhīla.”

23 तेव्हा परमेश्वराने मनुष्याला ज्या जमिनीतून उत्पन्न केले होते तिची मशागत करण्यासाठी एदेन बागेतून बाहेर घालवून दिले.

Tēvhā paramēśvarānē manuṣyālā jyā jaminītūna utpanna kēlē hōtē ticī maśāgata karaṇyāsāṭhī ēdēna bāgētūna bāhēra ghālavūna dilē.

24 परमेश्वर देवाने मनुष्याला एदेन बाग सोडण्याठी भाग पाडले. नंतर परमेश्वराने एदेन बागेची राखण करण्यासाठी बागेच्या पूर्वेकडे करुब देवदूतांना पहारा करण्यास ठेवले. तसेच तेथे जीवनाच्या झाडाकडे जाणाऱ्या मार्गचे रक्षण करण्यासाठी गरगर फिरणारी अरनीची एक तलवार ठेवली.

Paramēśvara dēvānē manuṣyālā ēdēna bāga sōḍaṇyāṭhī bhāga pāḍalē. Nantara paramēśvarānē ēdēna bāgēcī rākhaṇa karaṇyāsāṭhī bāgēcyā pūrvēkaḍē karuba dēvadūtānnā pahārā karaṇyāsa ṭhēvalē. Tasēca tēthē jīvanācyā jhāḍākaḍē jāṇāṟyā mārgacē rakṣaṇa karaṇyāsāṭhī garagara phiraṇārī aranīcī ēka talavāra ṭhēvalī.

परस्पर संदर्भ

या वचनासाठी परस्पर संदर्भ उपलब्ध नाहीत.